پتروشیمی خارک در نیمه نخست ۱۴۰۵ سود خالص ۸.۷ همتی ثبت کرد و در دوره محدودیت دریایی نیز تولید متانول را ادامه داد؛ پروژه اتانول، افق تازه توسعه شخارک است.
به گزارش اتاق شفاف، در جنوبیترین نقطه زنجیره انرژی کشور، جایی که تولید پتروشیمی به مسیرهای دریایی صادرات گره خورده است، پتروشیمی خارک در سال ۱۴۰۵ دو تصویر متفاوت اما مکمل از عملکرد خود به نمایش گذاشته است: جهش کمسابقه سودآوری در نیمه نخست سال و استمرار بخشی از فعالیتهای تولیدی در دورهای که محدودیتهای دریایی، تأمین خوراک و حمل محصولات را با دشواری روبهرو کرده است.
شرکت پتروشیمی خارک با نماد بورسی «شخارک»، یکی از تولیدکنندگان مهم محصولات گازی و پتروشیمی کشور است که محصولات آن شامل متانول، پروپان، بوتان، گوگرد و پنتانپلاس میشود. موقعیت جغرافیایی این مجتمع، از یک سو ظرفیت صادراتی مهمی در اختیار آن قرار میدهد و از سوی دیگر، وابستگی فعالیت تجاری آن به شرایط حملونقل دریایی را افزایش میدهد.
در چنین ساختاری، ارزیابی عملکرد خارک تنها با ارقام سود و فروش یک ماه کامل نمیشود؛ باید ظرفیت تولید، مدیریت موجودی و برنامههای توسعهای را نیز در کنار صورتهای مالی دید.
جهش سود؛ شخارک در نیمه نخست ۱۴۰۵ چه کرد؟
صورتهای مالی میاندورهای ششماهه پتروشیمی خارک، تصویری قابل توجه از رشد درآمد و سودآوری شرکت ارائه میکند.
بر اساس گزارش منتشرشده در کدال، درآمد عملیاتی شخارک در ششماهه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ به حدود ۲۱ هزار و ۲۹۸ میلیارد تومان رسید؛ رقمی که در مقایسه با درآمد حدود ۹ هزار و ۸۹۶ میلیارد تومانی دوره مشابه سال گذشته، رشد ۱۱۵ درصدی را نشان میدهد.اما نقطه برجستهتر این عملکرد در سودآوری شرکت دیده میشود.
پتروشیمی خارک در نیمه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۱۱۵ درصدی درآمد و جهش بیش از ۱۰۹۴ درصدی سود خالص، عملکردی کمسابقه ثبت کرد؛ دستاوردی که در کنار ظرفیت صادراتی و زیرساخت جزیرهای شرکت اهمیت بیشتری پیدا میکند
سود ناخالص شرکت از حدود ۲ هزار و ۱۶۸ میلیارد تومان به ۱۲ هزار و ۱۸۶ میلیارد تومان افزایش یافته است. سود عملیاتی نیز از حدود ۴ هزار و ۲۵۳ میلیارد تومان به ۱۰ هزار و ۵۵۷ میلیارد تومان رسیده و سود خالص از حدود ۷۳۲ میلیارد تومان به ۸ هزار و ۷۴۳ میلیارد تومان افزایش یافته است.
این رشد، از منظر تحلیل بنیادی، اهمیت بیشتری از افزایش صرف درآمد دارد؛ زیرا نشان میدهد افزایش درآمد فروش در این دوره با بهبود قابل توجه سود ناخالص و عملیاتی همراه شده است.
حاشیه سود ناخالص شرکت نیز از حدود ۲۲ درصد در نیمه نخست ۱۴۰۴ به بیش از ۵۷ درصد در نیمه نخست ۱۴۰۵ افزایش یافته است. این تغییر نشاندهنده بهبود ترکیب درآمد و هزینههای تولید در دوره مورد بررسی است.
هفت ماه؛ ۱۵۵ میلیون دلار فروش ارزی
یکی از مهمترین نقاط امیدبخش در عملکرد پتروشیمی خارک، استمرار درآمد صادراتی در دوره هفتماهه سال جاری است.
بر اساس گزارش عملکرد هفتماهه شرکت، مجموع تولید محصولات خارک به حدود ۳۷۳ هزار تن و مقدار فروش به حدود ۲۷۷ هزار تن رسیده است. درآمد عملیاتی این دوره ۲۱.۳ همت ثبت شده و فروش ارزی شرکت نیز از ۱۵۵ میلیون دلار عبور کرده است.
ثبت بیش از ۱۵۵ میلیون دلار فروش ارزی در هفت ماه، از اهمیت جایگاه صادراتی خارک در ساختار درآمدی آن حکایت دارد. این رقم همچنین نشان میدهد شرکت، با وجود محدودیتهای لجستیکی و شرایط دشوار مسیرهای صادراتی، توانسته بخشی از جریان تجاری خود را حفظ کند.
در اینجا باید به یک نکته مهم توجه کرد: درآمد هفتماهه شرکت به دلیل ثبتنشدن فروش در مهرماه، عملاً با درآمد ششماهه برابر شده است. این موضوع به معنای توقف تولید نیست؛ بلکه تفاوت میان تولید مستمر و ثبت فروش در زمان بارگیری محمولههای صادراتی را نشان میدهد.
مهرماه؛ تولید ادامه یافت، فروش در انتظار محموله
گزارش عملکرد مهرماه شخارک، یکی از نمونههای مهم تفاوت میان تولید و فروش در شرکتهای صادراتمحور است.
طبق اطلاعات منتشرشده در کدال، خارک در مهرماه ۱۴۰۵ حدود ۴۱ هزار و ۲۸۰ تن متانول تولید کرده، اما در جدول فروش ماهانه برای متانول، پروپان، بوتان، گوگرد و پنتانپلاس، مقدار و درآمدی ثبت نشده است.
در نگاه نخست، ثبتنشدن فروش ممکن است برداشت منفی ایجاد کند؛ اما مدل تجاری خارک بر تولید، ذخیرهسازی و عرضه محصولات در محمولههای صادراتی استوار است. در این ساختار، زمان ورود کشتیها، حجم استاندارد محموله، ظرفیت مخازن و صرفه اقتصادی بارگیری، در زمان شناسایی فروش اثرگذار است.
در شرایط محدودیتهای دریایی و کاهش خوراک به نصف، تولید متانول در خارک ادامه یافت؛ مدیریت مخازن، راهکارهای جایگزین صادراتی و تأمین کاتالیست، بخشی از ظرفیت تابآوری این مجتمع را نشان میدهد
شرکت نیز در توضیحات گزارش فعالیت ماهانه، نوسانات فروش را به مدیریت موجودی مخازن، اندازه محمولهها و زمانبندی ورود کشتیهای صادراتی مرتبط دانسته است.
بنابراین، برای تحلیل عملکرد خارک باید به جای تمرکز بر یک ماه، روند تولید و فروش در بازههای چندماهه و فصلی را بررسی کرد.
آزمون دشوار محاصره؛ تولید متانول متوقف نشد
مهمترین بخش روایت امسال پتروشیمی خارک، استمرار تولید در شرایط محدودیتهای دریایی است. در کنفرانس اطلاعرسانی ۱۸ آبان ۱۴۰۵، کمیل پورضیایی، مدیرعامل پتروشیمی خارک، درباره وضعیت تأمین خوراک، صادرات و تولید محصولات توضیح داد. بر اساس اظهارات منتشرشده، میزان خوراک دریافتی شرکت در شرایط محدودیتهای دریایی به حدود ۵۰ درصد سطح پیش از این محدودیتها کاهش یافته است.با وجود این محدودیت، تولید متانول تا پایان آبان ادامه داشت؛ هرچند تولید LPG و گوگرد متوقف شده بود. این وضعیت، از یک سو محدودیتهای واقعی فعالیت مجتمع را نشان میدهد و از سوی دیگر، ظرفیت شرکت برای حفظ بخشی از تولید در شرایط دشوار را برجسته میکند.
در چنین شرایطی، مدیریت تولید و موجودی محصولات به یکی از مهمترین ابزارهای حفظ فعالیت تجاری تبدیل میشود. شرکت اعلام کرده ظرفیت ذخیرهسازی گوگرد تا ۱۲۰ روز، پروپان و بوتان تا ۳۰ روز و پنتانپلاس تا سه ماه را در اختیار دارد.این ظرفیت ذخیرهسازی، در شرایط محدودیت حملونقل دریایی، اهمیت عملیاتی دارد؛ زیرا امکان ایجاد فاصله میان زمان تولید و زمان بارگیری را فراهم میکند.
راهکارهای جایگزین صادراتی؛ مدیریت ریسک مسیرهای دریایی
مدیریت پتروشیمی خارک در کنفرانس اطلاعرسانی، تأثیر محدودیتهای دریایی بر فعالیت صادراتی شرکت را تأیید کرده و از در دستور کار قرار گرفتن راهکارهای جایگزین صادراتی برای استمرار فعالیت تجاری خبر داده است. به دلیل ملاحظات امنیتی و حفاظت از اطلاعات تجاری، جزئیات مسیرهای حملونقل و مقاصد صادراتی اعلام نشده است. همچنین هزینه حمل دریایی محصولات تحت تأثیر شرایط منطقه افزایش یافته و نرخهای جدید هنوز بهطور قطعی تثبیت نشدهاند.
در این بخش، نقطه امیدبخش نه ادعای رفع محدودیتها، بلکه توان شرکت در مدیریت شرایط متغیر، حفظ تولید و پیگیری مسیرهای جایگزین تجاری است. در صنعت صادراتمحور، انعطاف در برنامه حمل و فروش میتواند به اندازه ظرفیت تولید اهمیت داشته باشد.
تأمین کاتالیست؛ نقطه اتکای استمرار تولید
یکی از نکات کمتر دیدهشده در پاسخهای مدیرعامل خارک، وضعیت تأمین کاتالیستهای مورد استفاده در مجتمع است.
بر اساس اعلام شرکت، تمامی کاتالیستهای مصرفی مجتمع، بهجز کاتالیست راکتور سنتز متانول، از منابع داخلی تأمین میشوند. مدیریت شرکت همچنین اعلام کرده در شرایط فعلی محدودیتی برای تأمین کاتالیستها وجود ندارد. این موضوع در شرایط محدودیتهای تجاری و لجستیکی، اهمیت ویژهای دارد. تأمین داخلی بخش عمده کاتالیستها میتواند از وابستگی زنجیره تولید به واردات برخی مواد مصرفی بکاهد و به حفظ قابلیت عملیاتی مجتمع کمک کند.
البته کاتالیست راکتور سنتز متانول همچنان یک قلم خاص و حساس در زنجیره تأمین شرکت محسوب میشود؛ موضوعی که مدیریت آن برای استمرار تولید در بلندمدت اهمیت دارد.
پروژه ۳۰۰ هزار تنی اتانول؛ افق تازه برای سبد محصولات
در کنار عملکرد جاری، یکی از مهمترین ظرفیتهای توسعهای پتروشیمی خارک، پروژه تولید سالانه ۳۰۰ هزار تن اتانول سنتزی است.
این پروژه در سال ۱۴۰۴ با انعقاد قرارداد اخذ لیسانس، بسته طراحی فرآیندی و مهندسی پایه با یک شرکت چینی وارد مرحله قراردادی شد. هدف آن، ایجاد واحد تولید اتانول سنتزی در جزیره خارک و در محدوده مجتمع پتروشیمی است. در کنفرانس اطلاعرسانی آبان ۱۴۰۵، مدیریت شرکت اعلام کرد قرارداد لیسانس، طراحی فرآیندی و مهندسی پایه به پایان رسیده و پیشرفت کلی قرارداد به حدود ۶۷ درصد رسیده است.
همچنین مذاکرات اولیه برای تأمین مالی طرح از طریق صندوق توسعه ملی و سایر روشهای تأمین مالی در جریان است.
پروژه ۳۰۰ هزار تنی اتانول سنتزی با پیشرفت ۶۷ درصدی قرارداد مهندسی، افق تازهای برای توسعه سبد محصولات خارک ترسیم میکند؛ افقی که میتواند در آینده، ارزش افزوده و تنوع درآمدی شرکت را افزایش دهد
این پروژه از منظر راهبردی اهمیت دارد؛ زیرا میتواند زمینه ورود خارک به محصولی با بازار و کاربردهای متفاوت از محصولات فعلی را فراهم کند. توسعه اتانول سنتزی، در صورت تکمیل و بهرهبرداری موفق، ظرفیت تنوعبخشی به سبد محصولات و ایجاد ارزش افزوده بیشتر را به همراه خواهد داشت.
البته پیشرفت ۶۷ درصدی اعلامشده، مربوط به قرارداد و مراحل مهندسی است و نباید بهعنوان پیشرفت فیزیکی کل واحد یا نزدیک بودن بهرهبرداری تفسیر شود. مسیر اجرای پروژه همچنان به تأمین مالی، مهندسی تفصیلی، ساخت تجهیزات و راهاندازی وابسته است.
تعمیرات و پایداری تجهیزات؛ سرمایهگذاری برای استمرار
در صنعت پتروشیمی، استمرار تولید به کیفیت نگهداری تجهیزات و برنامهریزی تعمیرات اساسی وابسته است. خارک نیز در پاسخ به سهامداران، درباره برنامه اورهال و هزینههای مرتبط توضیح داده است.
طبق اعلام شرکت، اورهال مجتمع معمولاً هر دو سال یکبار و به مدت حدود ۳۰ روز انجام میشود. آخرین اورهال اساسی واحد متانول در سال ۱۴۰۰ انجام شده و واحد گوگردی نیز در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ مورد تعمیرات اساسی قرار گرفته است.
مدیریت شرکت اعلام کرده برای حفظ پایداری تولید، پایش مستمر تجهیزات و انجام تعمیرات ادواری و مقطعی در دستور کار قرار دارد. هزینه سالانه اورهال حدود پنج میلیون دلار برآورد شده و در سال انجام تعمیرات اساسی، با احتساب تعویض کاتالیستهای متانول، مبدلها و هزینههای مرتبط، مجموع هزینهها میتواند به حدود ۱۰ میلیون دلار برسد.این هزینهها در نگاه نخست فشار مالی محسوب میشوند؛ اما از منظر مدیریت صنعتی، تعمیرات پیشگیرانه و برنامهریزیشده میتواند نه تنها از توقفهای ناخواسته و هزینههای سنگینتر تولید جلوگیری کند بلکه مجموعه را برای شرایط رفع محدویت های حمل و نقل دریایی سرحال تر و آماده تر کند.
شخارک؛ از سودآوری تا تابآوری و توسعه
کارنامه پتروشیمی خارک در سال ۱۴۰۵ را میتوان در سه محور اصلی خلاصه کرد: جهش سودآوری در نیمه نخست، استمرار تولید و فعالیت صادراتی در دوره محدودیتهای دریایی و حرکت به سمت توسعه سبد محصولات.
رشد ۱۱۵ درصدی درآمد عملیاتی و جهش بیش از ۱۰۹۴ درصدی سود خالص، توان سودسازی شرکت را در دوره ششماهه نشان میدهد. ثبت بیش از ۱۵۵ میلیون دلار فروش ارزی در هفت ماه و استمرار تولید متانول در مهرماه نیز از ظرفیت عملیاتی و صادراتی خارک حکایت دارد.
در کنار این عملکرد، تأمین داخلی بخش عمده کاتالیستها، مدیریت ظرفیت ذخیرهسازی، پیگیری راهکارهای جایگزین صادراتی و پیشرفت پروژه ۳۰۰ هزار تنی اتانول سنتزی، نقاط امیدبخش دیگری در مسیر شرکت هستند.
برای سهامداران و مدیران صنعت پتروشیمی، پیام این کارنامه روشن است: مزیت خارک تنها در ظرفیت تولید و موقعیت صادراتی آن خلاصه نمیشود؛ توان مدیریت زنجیره تولید، موجودی و توسعه محصول نیز بخش مهمی از ارزش راهبردی این مجتمع را شکل میدهد.
در شرایطی که محدودیتهای دریایی همچنان بر فعالیت شرکت سایه انداخته است، استمرار تولید و پیگیری پروژههای توسعهای، نشانههایی از ظرفیت تابآوری این مجموعه صنعتی محسوب میشود؛ ظرفیتی که در صورت بهبود شرایط صادرات و تأمین خوراک، میتواند زمینه بازگشت به سطح بالاتر فعالیت و بهرهبرداری از فرصتهای جدید بازار را فراهم کند.
همچنین بخوانید:
تمامی حقوق این سایت متعلق به اتاق شفاف است.