بر اساس اظهارات بهمن دریک‌وندی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی دزفول قیمت هر کیسه ۵۰ کیلویی کود اوره به ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. با وجود این، هنوز تایید رسمی و سراسری نرخ نهایی پرداختی کشاورزان با این رقم مشخص نیست.

قیمت کود اوره از ابتدای دولت چهاردهم چقدر افزایش یافت؟

بررسی نرخ‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد قیمت هر کیسه ۵۰ کیلویی کود اوره در فروردین ۱۴۰۳ معادل ۱۹۵ هزار تومان بود. این رقم در مرداد ۱۴۰۴ به حدود ۶۸۷ هزار تومان افزایش یافت و در خرداد ۱۴۰۵، با ابلاغ نرخ جدید، به یک میلیون و ۵۵۲ هزار تومان رسید. اکنون قیمت به ۳.۵ میلیون تومان رسیده که در مقایسه با ابتدای سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶۹۵ درصد رشد کرده و تقریبا ۱۸ برابر شده است.

نکته قابل ‌توجه اینکه حتی بدون در نظر گرفتن نرخ جدید نیز قیمت رسمی کود اوره تا خرداد امسال نسبت به فروردین ۱۴۰۳ تقریبا هشت برابر شده بود.

پشت پرده افزایش قیمت کود اوره چیست؟

بخش مهمی از تحولات اخیر به تغییر سیاست دولت در تامین و توزیع کود اوره بازمی‌گردد. هیات وزیران در مصوبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵، سازوکار جدیدی برای عرضه این نهاده تصویب کرد که بر اساس آن، قیمت عرضه کود به شبکه توزیع به قیمت پایه هفتگی بورس کالا وابسته می‌شود. همچنین مقرر شده حمایت یارانه‌ای از کشاورزان در قالب اعتبار خرید، متناسب با الگوی کشت، نوع محصول و سطح زیرکشت اختصاص یابد.

اهمیت این تصمیم زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم در ۱۶ آبان، شش هزار تن اوره کشاورزی پتروشیمی شیراز با قیمت هر کیلوگرم ۶۲۸ هزار و ۴۲۴ ریال در بورس کالا معامله شد؛ رقمی که معادل حدود ۳ میلیون و ۱۴۲ هزار تومان برای هر کیسه ۵۰ کیلویی است.

البته قیمت معامله در بورس الزاما به معنای قیمت نهایی پرداختی کشاورزان نیست، زیرا میزان اعتبار یارانه‌ای و نحوه اعمال آن می‌تواند هزینه واقعی خرید را تغییر دهد.

کشاورزان زیر فشار افزایش هزینه تولید

کود اوره از مهم‌ترین منابع تامین نیتروژن مورد نیاز گیاهان است و مصرف اصولی آن بر عملکرد محصولات زراعی تاثیر مستقیم دارد. افزایش ناگهانی قیمت این نهاده، به‌ویژه در فصل کشت پاییزه، می‌تواند تامین سرمایه در گردش کشاورزان را دشوارتر کند. برای مثال، کشاورزی که برای یک دوره کشت به ۲۰ کیسه کود اوره نیاز داشته باشد، با نرخ ۱۹۵ هزار تومان حدود ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان هزینه می‌کرد اما در صورت پرداخت نرخ ۳.۵ میلیون تومانی، همین مقدار کود ۷۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت.

این محاسبه صرفا برای نمایش ابعاد افزایش قیمت است و میزان واقعی مصرف کود به نوع محصول، شرایط خاک و توصیه کودی بستگی دارد. چنین افزایشی، اگر با حمایت موثر جبران نشود، می‌تواند کشاورزان را به کاهش مصرف کود، تاخیر در خرید نهاده یا تامین مالی از طریق بدهی سوق دهد؛ اتفاقی که احتمال کاهش عملکرد تولید و افزایش هزینه تمام‌شده محصولات کشاورزی را به همراه دارد.

دولت باید تکلیف یارانه کود را روشن کند

مساله اصلی اکنون فقط افزایش قیمت کود اوره نیست؛ بلکه میزان هزینه‌ای است که در نهایت بر عهده کشاورز قرار می‌گیرد. وزارت جهاد کشاورزی باید مشخص کند قیمت نهایی کود اوره برای بهره‌برداران مشمول چقدر خواهد بود، اعتبار یارانه‌ای چه زمانی تخصیص می‌یابد و آیا کشاورزان برای دریافت آن ناچار به تامین نقدینگی اولیه هستند یا خیر.

در شرایطی که تولید محصولات اساسی با افزایش هزینه نهاده‌ها مواجه است، اجرای سیاست جدید بدون شفافیت در نحوه حمایت می‌تواند برنامه‌ریزی مالی کشاورزان را دشوار کند. بنابراین تعیین تکلیف نرخ واقعی پرداختی و تضمین دسترسی به‌موقع به کود، مهم‌ترین آزمون سازوکار تازه حمایت از تولید کشاورزی خواهد بود.