اختصاصی اتاق شفاف: نزدیک به یک قرن پیش و در اوج رکود بزرگ سال ۱۹۳۰، جان مینارد کینز، اقتصاددان برجسته بریتانیایی، پیش‌بینی کرد که رفاه و سطح زندگی در جوامع توسعه‌یافته ظرف صد سال آینده تا هشت برابر رشد خواهد کرد. با این حال کینز هم‌زمان درباره پدیده‌ای هشدار داد که آن را بیکاری فناورانه می‌نامید؛ شرایطی که در آن سرعت جایگزینی ماشین به‌جای انسان از آهنگ اشتغال‌زایی فراتر می‌رود. اکنون در آستانه موعد صدساله کینز، جهان نظاره‌گر سناریویی است که این دو پیش‌بینی متضاد را هم‌زمان به واقعیت پیوند می‌زند؛ یعنی انباشت بی‌سابقه ثروت در کنار افزایش محسوس بیکاری.

برآوردهای مدل تحلیلی آنتروپیک نشان می‌دهد اقتصاد آمریکا با خودکارسازی وظایف شناختی می‌تواند به حجم ۴۴ تریلیون دلاری برسد، اما هم‌زمان نرخ بیکاری عمومی را تا نزدیک به ۱۲ درصد افزایش می‌دهد

سه مسیر پیش روی غول اقتصاد جهانی

رویترز در گزارشی با اشاره به اظهارات جک کلارک، از بنیان‌گذاران شرکت آنتروپیک، می‌نویسد: مدل‌های محاسباتی این مجموعه سه چشم‌انداز متفاوت را برای اقتصاد آمریکا تا پایان دهه جاری ترسیم کرده‌اند. در بلندپروازانه‌ترین سناریو، تولید ناخالص داخلی ایالات متحده از رقم فعلی ۳۲.۶ تریلیون دلار به بیش از ۴۴.۴ تریلیون دلار خواهد رسید.

پایگاه تحلیلی اکسیوس در بررسی این گزارش تأکید می‌کند: شرط بنیادین برای دستیابی به این رقم نجومی، تفوق کامل هوش مصنوعی بر انسان در اغلب وظایف شناختی پیچیده نظیر پژوهش، تحلیل داده‌ها، نگارش تخصصی و برنامه‌نویسی تجاری است.

شکاف فزاینده میان سهم سرمایه و سهم نیروی کار از درآمد ملی زنگ خطر تشدید نابرابری و افت دستمزد کارشناسان را با وجود جهش چشمگیر ثروت به صدا درمی‌آورد

به نوشته یورونیوز، آنتروپیک در مدل‌سازی خود سه وضعیت متمایز را دسته‌بندی کرده است. در سناریوی نخست با فرض خوش‌بینی محدود، هوش مصنوعی تنها ۴ درصد از وظایف کل اقتصاد را عهده‌دار می‌شود که به رشد ۳۵ درصدی بهره‌وری و رسیدن اقتصاد به ۳۴.۱ تریلیون دلار منجر خواهد شد؛ روندی که در آن سهم نیروی کار از کیک اقتصادی به ۵۹.۴ درصد می‌رسد و سهم سرمایه روی ۴۰.۶ درصد می‌ایستد. در سناریوی خوش‌بینی میانه، ضریب نفوذ هوش مصنوعی به ۱۲ درصد وظایف می‌رسد، تولید به ۳۶.۳ تریلیون دلار جهش می‌کند و با خودکارسازی ۷۵ درصدی وظایف هدف، سهم کارگران به ۵۶.۱ درصد کاهش می‌یابد. اما در سناریوی تحول رادیکال، با درگیر شدن ۳۰ درصد کل فعالیت‌های اقتصادی در مدار اتوماسیون، تولید ناخالص داخلی به رقم شگفت‌انگیز ۴۴.۴ تریلیون دلار بالغ می‌شود، در حالی که سهم نیروی کار به ۴۵.۲ درصد سقوط کرده و نرخ بیکاری تا مرز ۱۱.۹ درصد بالا می‌رود.

بحران توزیع در عصر اتوماسیون وظایف شناختی

آنتون کورینک، استاد اقتصاد دانشگاه ویرجینیا و همکار این پژوهش، تصریح می‌کند: مسئله اصلی سیاست‌گذاران دستیابی صرف به ارقام رشد نیست، بلکه مدیریت مرحله گذار به اقتصاد متکی بر هوش ماشین‌هاست. یافته‌های تحلیلی اعداد نشان می‌دهد که رشد خیره‌کننده تولید ناخالص داخلی دیگر ملازمه‌ای با خلق فرصت‌های شغلی ندارد. هوش مصنوعی برای نخستین بار در تاریخ، مشاغل دانش‌محور و طبقه کارشناسان را هدف قرار داده است و ارتقای بهره‌وری بدون توزیع عادلانه دستاوردها، به فرسایش درآمد کارگران فکری ختم می‌شود.

صندوق بین‌المللی پول نیز در تحلیل‌های خود پیرامون اثرات هوش مصنوعی یادآور شده است: دگرگونی در روابط کار می‌تواند جریان ارزش افزوده را به شکلی نامتعادل به سمت دارندگان زیرساخت‌های محاسباتی و سرمایه‌گذاران سوق دهد. داده‌های پژوهش آنتروپیک هشدار می‌دهند که در صورت تحقق سناریوی رادیکال، سهم صاحبان سرمایه از اقتصاد ایالات متحده به ۵۴.۸ درصد افزایش می‌یابد؛ توازنی نابرابر که حاشیه امن دستمزد متخصصان را فرو می‌ریزد.

تحقق سناریوی جهش رادیکال نیازمند رشد سالانه بیش از ۱۵ درصد و تسلط هوش مصنوعی بر ۳۰ درصد وظایف اقتصادی است که فاصله معناداری با برآوردهای نهادهای رسمی دارد

شکاف واقعیت و تخیل در برآوردهای رسمی

سناریوی دستیابی به تولید ناخالص داخلی ۴۴.۴ تریلیون دلاری با تردیدهای جدی در محافل تصمیم‌گیری مواجه است. دفتر بودجه کنگره آمریکا در تازه‌ترین گزارش خود رقم تولید ناخالص داخلی اسمی این کشور برای سال ۲۰۳۰ را حدود ۳۷.۷ تریلیون دلار برآورد کرده است. ریشه این تفاوت چشمگیر در مفروضات پایه‌ای نهفته است؛ زیرا نهادهای نظارتی کنگره با اتکا به الگوهای کلاسیک، محتاطانه‌تر به مقوله رشد بهره‌وری نگاه می‌کنند، در حالی که آنتروپیک جهش خارق‌العاده و نامتقارن فناوری را مبنا قرار داده است.رسیدن به سقف ۴۴ تریلیون دلار مستلزم آن است که ایالات متحده سالانه رشد اقتصادی ۱۵.۴ درصدی را ثبت کند؛ عددی که در تاریخ مدرن بی‌سابقه است و تحقق آن بسیار دشوار به نظر می‌رسد. در نهایت و به گزارش سایت اعداد، آن‌گونه که داده‌ها نشان می‌دهند، دستاورد واقعی انقلاب هوش مصنوعی در میزان تزریق نقدینگی خلاصه نمی‌شود، بلکه سرنوشت اقتصادی جوامع به شیوه بازتوزیع ثروت میان نیروی انسانی و صاحبان فناوری گره خورده است؛ عاملی که مشخص خواهد کرد فناوری تازه، رفاه عمومی می‌آورد یا نابرابری را ژرف‌تر می‌کند.