به گزارش پایگاه خبری اتاق شفاف، بازار جهانی آبنبات و شیرینی در سال ۲۰۲۵ یکی از بازارهای قابل توجه در تجارت محصولات غذایی فرآوری شده بوده است. بر اساس داده های منتشر شده، از سوی worldstopexports ارزش صادرات جهانی آبنبات و شیرینی در این سال به ۱۸.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با صادرات ۱۲.۵ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۱، رشد ۴۴.۷ درصدی را نشان می دهد.

روند پنج ساله تجارت این محصولات نشان می دهد: بازار جهانی آبنبات و شیرینی با وجود تغییرات اقتصادی، تورم، افزایش هزینه های تولید و اختلالات زنجیره تامین، همچنان ظرفیت قابل توجهی برای توسعه دارد. تنها در فاصله سال های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ نیز ارزش صادرات جهانی با ۴.۸ درصد افزایش از ۱۷.۲ میلیارد دلار به ۱۸.۱ میلیارد دلار رسیده است.

اروپا؛ قطب اصلی صادرات آبنبات و شیرینی

از سوی دیگر از منظر قاره ای گزارش نشان می دهد: اروپا همچنان مهم ترین قطب صادرات آبنبات و شیرینی در جهان است. بطوری که کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ میلیارد دلار از این محصولات را صادر کرده اند که معادل ۵۵.۲ درصد کل صادرات جهانی بوده است.

آسیا نیز با سهم ۲۳.۹ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و آمریکای شمالی نیز ۱۳.۹ درصد از صادرات جهانی را در اختیار داشته است. کشورهای آمریکای لاتین به جز مکزیک حدود ۴.۴ درصد، آفریقا ۱.۸ درصد و اقیانوسیه نیز ۰.۷ درصد از صادرات جهانی این محصولات را به خود اختصاص داده اند.

این ساختار نشان می دهد صنعت آبنبات و شیرینی به شدت تحت تاثیر ظرفیت تولید صنعتی، توسعه برند، شبکه توزیع و دسترسی به بازارهای صادراتی قرار دارد. حضور پررنگ کشورهای اروپایی در صدر جدول نیز تنها به میزان تولید آنها مربوط نیست، بلکه بیانگر توان بالای این کشورها در فرآوری مواد غذایی، بسته بندی، برندسازی و دسترسی به شبکه توزیع بین المللی است.

آلمان در صدر صادرات جهانی

از سوی دیگر در رابطه با ۱۵کشور برتر صادر کننده داده های این گزارش حاکی از این است که در میان صادرکنندگان، آلمان با صادرات ۲.۱ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۵ بزرگترین صادرکننده آبنبات و شیرینی جهان بوده است. سهم آلمان از بازار جهانی حدود ۱۱.۷ درصد اعلام شده است.

چین با صادرات ۱.۸ میلیارد دلار و سهم ۱۰.۱ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد. بلژیک نیز با صادرات ۱.۵ میلیارد دلار حدود ۸.۱ درصد بازار جهانی را در اختیار گرفته است.

مکزیک با ۱.۲ میلیارد دلار و اسپانیا با ۹۶۱.۳ میلیون دلار در رتبه های چهارم و پنجم قرار گرفته اند.

پس از این کشورها، هلند با ۹۱۱.۷ میلیون دلار، لهستان با ۸۴۹.۸ میلیون دلار، ترکیه با ۸۴۱.۸ میلیون دلار، آمریکا با ۶۹۴.۹ میلیون دلار و کانادا با ۶۰۹.۵ میلیون دلار قرار دارند.

ایتالیا، فرانسه، جمهوری چک، بریتانیا و سوئد نیز دیگر صادرکنندگان بزرگ این محصول هستند.

به این ترتیب مجموع صادرات ۱۵ کشور نخست حدود ۷۳.۴ درصد کل تجارت جهانی آبنبات و شیرینی را تشکیل می دهد. این تمرکز بالا نشان می دهد بازار جهانی این محصولات اگرچه گسترده است، اما بخش بزرگی از تجارت بین المللی آن در اختیار تعداد محدودی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان قرار دارد.

ایتالیا و بلژیک؛ شتاب بیشتر در رشد صادرات

همچنین بررسی تغییرات سالانه نشان می دهد: برخی کشورهای بزرگ صادرکننده توانسته اند رشد صادرات خود را با سرعت بیشتری افزایش دهند؛ از جمله ایتالیا که با رشد ۲۶ درصدی صادرات در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل، بالاترین رشد را در میان صادرکنندگان بزرگ ثبت کرده است. پس از آن بلژیک با رشد ۲۳.۱ درصدی، بریتانیا با ۲۲ درصد و سوئد با ۱۲.۶ درصد قرار گرفته اند.

این رشد نشان می دهد: بازار جهانی صرفا در اختیار صادرکنندگان سنتی نیست و کشورهایی که بتوانند روی توسعه محصولات، تنوع تولید، بسته بندی، بازاریابی و توسعه بازارهای خارجی سرمایه گذاری کنند، همچنان امکان افزایش سهم خود را دارند.

در مقابل، صادرات هلند ۹.۲ درصد، آمریکا ۴.۹ درصد، ترکیه ۲ درصد و مکزیک ۰.۳ درصد کاهش داشته است.

چین و بلژیک؛ صاحبان بزرگترین مازاد تجاری

یکی از شاخص های مهم برای بررسی توان رقابتی کشورها، تراز تجاری آنها در یک محصول خاص است. بر اساس داده های موجود، چین در سال ۲۰۲۵ با مازاد تجاری ۱.۵ میلیارد دلاری در تجارت آبنبات و شیرینی، در صدر کشورهای دارای مازاد قرار گرفته است. بطوریکه مازاد تجاری چین نسبت به سال قبل ۱۴.۲ درصد افزایش داشته است. این موضوع نشان می دهد صنعت قنادی چین نه تنها توانسته بازار داخلی خود را تامین کند، بلکه حضور قدرتمندی نیز در بازارهای خارجی داشته است.

بلژیک نیز با یک میلیارد دلار مازاد تجاری در جایگاه دوم قرار گرفته و مازاد این کشور ۳۲.۴ درصد افزایش یافته است.

مکزیک با ۹۹۸.۷ میلیون دلار، آلمان با ۹۱۶.۸ میلیون دلار و ترکیه با ۷۵۴.۹ میلیون دلار دیگر کشورهایی هستند که از تجارت آبنبات و شیرینی مازاد قابل توجهی به دست آورده اند.

اسپانیا با ۶۹۳.۱ میلیون دلار، لهستان با ۳۸۶.۲ میلیون دلار، کلمبیا با ۲۴۰.۹ میلیون دلار و هند با ۲۲۵.۴ میلیون دلار نیز در جمع کشورهای دارای بیشترین مازاد قرار دارند.

ایتالیا با ۱۹۵.۴ میلیون دلار مازاد و رشد ۶۱.۵ درصدی آن نسبت به سال قبل، یکی از نمونه های قابل توجه در این فهرست است.

آمریکا؛ بزرگترین واردکننده خالص آبنبات و شیرینی

در نقطه مقابل کشورهای صادرکننده، آمریکا بزرگترین کسری تجاری جهان در این گروه کالایی را به ثبت رسانده است. کسری تجاری آمریکا در تجارت آبنبات و شیرینی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲.۵ میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال قبل ۱.۸ درصد افزایش یافته است.

این رقم از یک سو نشان دهنده وابستگی قابل توجه بازار آمریکا به واردات این محصولات است و از سوی دیگر فرصت مهمی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان خارجی محسوب می شود.
همچنین بریتانیا با کسری ۹۰۰.۳ میلیون دلار، فرانسه با ۳۸۸.۵ میلیون دلار، کره جنوبی با ۲۲۸.۷ میلیون دلار و استرالیا با ۲۱۱.۶ میلیون دلار در رتبه های بعدی کشورهای دارای کسری قرار گرفته اند.

عربستان سعودی نیز با کسری ۱۸۲.۷ میلیون دلار، نروژ با ۱۵۷ میلیون دلار، رومانی با ۱۳۳.۲ میلیون دلار و فیلیپین با ۱۳۳ میلیون دلار در میان بازارهای واردکننده خالص قرار دارند.
امارات متحده عربی نیز با کسری حدود ۱۰۰ میلیون دلار در این گروه قرار گرفته است. وجود چنین بازاری در منطقه خلیج فارس برای صادرکنندگان منطقه ای اهمیت دارد؛ چرا که فاصله جغرافیایی کمتر، هزینه حمل پایین تر و امکان دسترسی سریع تر به بازار می تواند مزیت نسبی ایجاد کند.

در میان ۱۰۰ صادرکننده اصلی آبنبات و شیرینی جهان، ایران با صادرات ۱۰.۸۵۱ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ در رتبه ۶۹ قرار گرفته است

در بخش دیگری از این گزازش به بررسی ۱۰۰ صادر کننده برتر پرداخته شده که در میان ۱۰۰ صادرکننده اصلی آبنبات و شیرینی جهان، ایران با صادرات ۱۰.۸۵۱ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ در رتبه ۶۹ قرار گرفته است.

کاهش ۳۲.۷ درصدی صادرات شکلات و شیرینی ایران در سال ۲۰۲۵
این رقم در مقایسه با بسیاری از کشورهای صادرکننده، بسیار محدود است. مهمتر از ارزش پایین صادرات، کاهش ۳۲.۷ درصدی صادرات ایران نسبت به سال قبل است که نشان می دهد عملکرد صادراتی کشور در این حوزه با چالش جدی مواجه بوده است.

این وضعیت در شرایطی رخ داده که ایران از نظر دسترسی به مواد اولیه متنوع، نیروی انسانی، سابقه تولید محصولات قنادی و دسترسی جغرافیایی به بازارهای منطقه ای، ظرفیت بالقوه قابل توجهی دارد.

ایران در همسایگی بازارهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان، کشورهای آسیای مرکزی، حوزه قفقاز و کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار دارد و بسیاری از این بازارها مصرف قابل توجهی برای محصولات شیرینی و شکلات دارند.

با این حال، سهم ۱۰.۸ میلیون دلاری ایران از بازار ۱۸.۱ میلیارد دلاری صادرات جهانی، حدود ۰.۰۶ درصد است؛ رقمی که نشان می دهد ظرفیت صادراتی کشور هنوز به شکل موثری مورد استفاده قرار نگرفته است.

چرا ایران از بازار جهانی عقب مانده است؟

یکی از مهمترین عوامل موثر بر عملکرد ضعیف صادرات ایران را باید در مشکلات مربوط به قیمت تمام شده و زنجیره تامین جستجو کرد. افزایش هزینه مواد اولیه، بسته بندی، انرژی، حمل و نقل و تامین مالی، قدرت رقابت تولیدکنندگان ایرانی را کاهش داده است.

از سوی دیگر به گفته فعالان این صنعت، محدودیت های بانکی و تجاری نیز روند صادرات را دشوار کرده است. به نحوی که صادرکننده ایرانی در بسیاری از بازارها علاوه بر رقابت بر سر قیمت و کیفیت، باید با مشکلات مربوط به نقل و انتقال پول و ایجاد روابط تجاری پایدار نیز مقابله کند.

موضوع مهم دیگر، «برندسازی» است به خصوص اینکه بازار جهانی آبنبات و شیرینی تا حد زیادی بازار برندهاست و مصرف کننده در بسیاری از کشورهای جهان محصول را بر اساس نام تجاری، کیفیت، بسته بندی، تنوع و اعتماد خریداری می کند. بنابراین ورود به بازارهای جهانی نیازمند سرمایه گذاری مستمر در برند و بازاریابی است.

نکته قابل تامل اینکه افزایش صادرات کشورهای ترکیه و چین نشان می دهد که رقابت در بازار منطقه ای نیز شدید است. ترکیه با صادرات ۸۴۱.۸ میلیون دلاری، در رتبه هشتم جهان قرار دارد و حدود ۷۵۴.۹ میلیون دلار مازاد تجاری در این گروه کالایی ایجاد کرده است. بنابراین ایران برای افزایش سهم خود باید نه تنها روی قیمت، بلکه روی کیفیت، بسته بندی، تنوع محصول و سرعت تحویل نیز تمرکز کند.