به گزارش پایگاه خبری اتاق شفاف، حمله مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به مجتمع فولاد مبارکه، نگرانی از قیمت فولاد را در بازار ایران افزایش داده است. شماری از فعالان بازار و کارشناسان صنفی با اشاره به نقش کلیدی این مجتمع در تأمین فولاد کشور، هشدار دادند که هرگونه بی‌ثباتی در تولید آن، مستقیماً بر قیمت تمام‌شده مقاطع فولادی اثر خواهد گذاشت.

نقش فولاد مبارکه در بازار ایران

فولاد مبارکه اصفهان به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد خام کشور، سهمی بالغ بر نیمی از عرضه ورق گرم و سرد بازار ایران را در اختیار دارد. این مجتمع عظیم نه تنها تأمین‌کننده اصلی مواد اولیه برای صنایع پایین‌دستی نظیر خودروسازی، لوله‌سازی و تولید قطعات است، بلکه نوسانات قیمتی آن به دلیل حجم بالای عرضه در بورس کالا، مستقیماً بر قیمت تمام‌شده مقاطع فولادی در بازار اثر می‌گذارد. در شرایط کنونی، هرگونه اختلال در تولید یا عرضه فولاد مبارکه، زنجیره تأمین بازار داخلی را با شوک روبه‌رو کرده و زمینه‌ساز انتظارات تورمی در این حوزه می‌شود.

بر اساس گزارش‌های رسمی، پست برق و خط تولید آلیاژی این مجتمع هدف مستقیم اصابت قرار گرفته و واحد تولیدی به طور کامل متوقف شده است. فولاد مبارکه با ظرفیت اسمی حدود ۷ میلیون تن فولاد خام در سال، نه تنها بزرگترین تولیدکننده ایران، بلکه بزرگترین هلدینگ فولادی خاورمیانه محسوب می‌شود. کارشناسان صنعت برآورد می‌کنند فرآیند تعمیرات و بازگشت به مدار تولید این کارخانه بین ۶ تا ۱۲ ماه به طول انجامد.

واکنش اولیه بازار فولاد

واکنش اولیه بازار به این حملات، با یک شوک عرضه بی‌سابقه همراه بوده است. بر اساس گزارش‌های تخصصی، دو مجتمع فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان که مجموعاً حدود ۳۵.۵ درصد از تولید فولاد خام کشور را به خود اختصاص می‌دهند، پس از حملات فعالیت خود را به طور کامل متوقف کرده‌اند .

برآورد کارشناسان بین‌المللی حاکی از آن است که حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تن از ظرفیت تولید سالانه فولاد ایران در معرض خطر قرار گرفته است که معادل ۴۱ تا ۴۷ درصد از کل تولید فولاد خام کشور در سال ۲۰۲۵ (حدود ۳۲ میلیون تن) است. از این میزان، سهم فولاد مبارکه ۹ تا ۱۰ میلیون تن برآورد می‌شود .

اثر احتمالی بر قیمت آهن‌آلات

تحلیلگران بازار پیش‌بینی می‌کنند که توقف فولاد مبارکه، قیمت آهن‌آلات را در بازارهای داخلی و منطقه‌ای با جهشی قابل توجه مواجه کند.

نقش عوامل مکمل در بازار فولاد

در بازار عراق به عنوان بزرگترین مقصد صادراتی فولاد ایران، این کشور ۷۰ درصد مصالح طویل ساختمانی خود را از فولاد خوزستان و ۹۰ درصد ورق‌های صنعتی خود را از فولاد مبارکه تأمین می‌کرد. با توقف صادرات، قیمت‌ها در این کشور افزایش یافته و هزینه واردات از منابع جایگزین (چین، ترکیه، روسیه) ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر برآورد می‌شود .

در بازار داخلی ایران، هرچند دولت تلاش خواهد کرد مصرف داخلی را در اولویت قرار دهد، کاهش تولید به معنای کمبود عرضه و افزایش قیمت فولاد در بازار آزاد است. بر اساس گزارش موسسه SMM، انتظار می‌رود این افزایش قیمت ظرف یک تا دو ماه آینده به حلقه‌های پایین‌دستی زنجیره فولاد سرایت کند.

فراتر از خسارت مستقیم به تأسیسات فولاد مبارکه اصفهان، سه عامل مکمل تشدید بحران بازار فولاد را رقم زده‌اند؛

اختلال در زنجیره انرژی: حملات به تأسیسات انرژی از جمله میدان گازی جنوب پارس، زنجیره تأمین خوراک واحدهای احیای مستقیم را مختل کرده است. حتی کارخانه‌هایی که آسیب فیزیکی مستقیم ندیده‌اند نیز به دلیل ناپایداری شبکه برق و کمبود گاز، با کاهش راندمان تولید مواجه شده‌اند .

بحران حمل‌ونقل در تنگه هرمز: در مراحل اولیه درگیری، تنگه هرمز عملاً بسته شد و بعداً با محدودیت‌های شدید بازگشایی گردید. افزایش حق بیمه ریسک جنگی، هزینه حمل دریایی را به شدت افزایش داده و بسیاری از کشتیرانان از پذیرش محموله‌های مرتبط با خلیج فارس خودداری می‌کنند .

تغییر مسیر تجارت جهانی: با خروج فولاد ایران از بازارهای جهانی، کشورهای عربستان، امارات، هند و چین به عنوان تأمین‌کنندگان جایگزین ظاهر شده‌اند . برآوردها حاکی از آن است که خریداران منطقه‌ای حدود ۲۰۰ هزار تن بیلت را در بحبوحه نگرانی از کمبود مواد اولیه رزرو کرده‌اند .

جمع‌بندی تحلیلی بازار

حملات ۲۷ مارس به فولاد مبارکه، ایران را با شدیدترین بحران عرضه فولاد در تاریخ خود مواجه کرده است. تلفیق خسارت مستقیم به تأسیسات تولیدی با اختلال در زنجیره انرژی و حمل‌ونقل، تصویری از ماه‌های پرنوسان پیشِ روی بازار فولاد ترسیم می‌کند.

فعالان بازار فولاد باید خود را برای دوره‌ای از نوسانات شدید و غیرقابل پیش‌بینی آماده کنند. رصد مستمر خبرها از وضعیت تعمیرات فولاد مبارکه، تحولات تنگه هرمز و میزان جایگزینی صادرات ایران توسط رقبا، کلیدی‌ترین متغیرهای تصمیم‌گیری در ماه‌های آینده خواهد بود.