به گزارش اتاق شفاف، ناترازی در بازار فروآلیاژها، حالا دیگر فقط یک اختلاف نرخ ساده نیست و به مساله ای اثرگذار بر بهای تمام شده فولاد بدل شده است. در شرایطی که واردات هر تن فروسیلیکو منگنز با استفاده از ارز حاصل از صادرات حدود ۱۷۰ میلیون تومان تمام می شود، همین محصول در بازار داخلی با نرخ نزدیک به ۳۸۰ میلیون تومان به فروش می رسد. حاصل این فاصله، فشاری است که مستقیم بر دوش کارخانه های فولادی می نشیند.

فروسیلیکو منگنز از مواد کلیدی در فرایند فولادسازی است و نقش آن در تنظیم ترکیب شیمیایی، اکسیژن زدایی و بهبود کیفیت محصول نهایی انکارشدنی نیست. به همین دلیل، هر جهش در قیمت این نهاده، حتی اگر در ظاهر مربوط به بخشی محدود از مصرف کارخانه باشد، در مقیاس صنعتی به موجی از افزایش هزینه در کل زنجیره تبدیل می شود.

شکاف قیمتی فروآلیاژها از یک ناهماهنگی ساده در بازار عبور کرده و به زخمی مزمن در زنجیره فولاد رسیده است؛ جایی که هزینه های پنهان، رمق نوسازی را می گیرند و مزیت رقابتی را آرام آرام می سوزانند

شکاف ۲۱۰ میلیون تومانی در هر تن

بر پایه داده های موجود، فاصله قیمت میان نرخ داخلی و بهای وارداتی فروسیلیکو منگنز به حدود ۲۱۰ میلیون تومان در هر تن می رسد. این عدد زمانی معنادارتر می شود که مصرف این فروآلیاژ در ظرفیت های بزرگ فولادی سنجیده شود. برای تولید هر یک میلیون تن فولاد، حدود ۱۳ هزار تن فروسیلیکو منگنز مورد نیاز است. بنابراین، همین فاصله قیمتی به تنهایی حدود ۲.۷ هزار میلیارد تومان هزینه مازاد به کارخانه تحمیل می کند.

این بار مالی در شرایطی بر تولید سوار می شود که بسیاری از واحدهای فولادی هم زمان با فشارهای دیگری مانند محدودیت انرژی، هزینه حمل و نقل، دشواری دسترسی به منابع مالی و فرسودگی بخشی از تجهیزات نیز روبه رو هستند. در چنین وضعی، هزینه ای که می توانست صرف بهسازی خط، افزایش بهره وری یا توسعه بازار شود، در حلقه تامین مواد اولیه از دست می رود.

وقتی هزینه پنهان، سود توسعه را می بلعد

یکی از مهم ترین تبعات این ناترازی، تضعیف توان سرمایه گذاری در درون بنگاه است. منابعی که می توانست به نوسازی کوره ها، ارتقای فناوری، کاهش مصرف انرژی و بهبود کیفیت محصول اختصاص یابد، صرف جبران فاصله ای می شود که میان بازار داخل و امکان تامین ارزان تر از مسیر واردات شکل گرفته است.

فروسیلیکو منگنز با نرخ داخلی ۳۸۰ میلیون تومان در برابر بهای وارداتی ۱۷۰ میلیون تومان، به نماد ناترازی در تامین مواد اولیه بدل شده است؛ شکافی که بر هر یک میلیون تن تولید، ۲.۷ هزار میلیارد تومان بار اضافه می گذارد

در ظاهر، حمایت از تولیدکننده داخلی فروآلیاژ می تواند به عنوان یک سیاست صنعتی توجیه شود، اما زمانی که این حمایت به شکاف شدید قیمتی و انتقال بار آن به مصرف کننده نهایی بینجامد، نتیجه معکوس خواهد داد. در چنین شرایطی، یک حلقه از زنجیره با قیمت بالا حفظ می شود، اما حلقه های بعدی ضعیف تر می شوند و کل زنجیره توان رقابت خود را از دست می دهد.

اثر مستقیم بر صادرات فولاد

فولاد ایران در بازارهای صادراتی با رقبایی روبه رو است که بهای تمام شده را با دقت کنترل می کنند. هر افزایش تحمیلی در مواد اولیه، مزیت قیمتی را کاهش می دهد و قدرت مانور صادرکننده را پایین می آورد. در این میان، فروآلیاژها گرچه از نظر وزنی سهم بزرگی در محصول نهایی ندارند، اما از نظر ارزش، اثرگذاری قابل توجهی بر قیمت تمام شده دارند.ادامه این روند می تواند به کاهش حاشیه سود شرکت ها، افت توان حضور در بازارهای منطقه ای و کند شدن جریان توسعه در صنعت منجر شود. این همان نقطه ای است که مساله فروآلیاژ از یک اختلاف بازرگانی خارج می شود و به یک موضوع راهبردی برای صنعت فولاد می رسد.

اگر اين فاصله قیمتی مهار نشود، فولادساز نه فقط در ترازنامه، بلکه در بازار صادرات هم عقب می نشیند؛ چون سودی که باید خرج توسعه شود، در کوره هزینه های تحمیلی خاکستر می شود

ضرورت بازنگری در سازوکار تامین

داده های موجود نشان می دهد بدون بازنگری در مدل قیمت گذاری و تامین فروآلیاژها، فشار هزینه در بخش فولاد ادامه خواهد یافت. تعادل در زنجیره زمانی شکل می گیرد که هم تولیدکننده فروآلیاژ امکان فعالیت اقتصادی داشته باشد و هم مصرف کننده صنعتی زیر بار نرخ های نامتوازن فرسوده نشود.فروسیلیکو منگنز اکنون به یکی از روشن ترین نشانه های هزینه پنهان در صنعت فولاد تبدیل شده است؛ هزینه ای که در آمار مصرف شاید کوچک دیده شود، اما در صورت های مالی اثری بزرگ بر جا می گذارد. اگر قرار است زنجیره فولاد در مدار رقابت بماند، این شکاف باید نه در حاشیه، بلکه در متن سیاست گذاری صنعتی دیده شود.