مهران ابراهیمیان؛ اتاق شفاف: بازار جهانی فلزات گرانبها در حالی وارد مرحله‌ای از اصلاح قیمت شده که بسیاری انتظار داشتند تنش‌های ژئوپلیتیکی و آشفتگی‌های بین‌المللی، قیمت طلا را به رکوردهای تازه‌ای برساند. اما تقویت دلار و چشم‌انداز ادامه سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه در آمریکا، مسیر بازار را تغییر داده است.

قیمت طلا برای نخستین بار از نوامبر ۲۰۲۵ به زیر سطح ۴۰۰۰ دلار سقوط کرده و در لحظه انتشار این گزارش حدود ۴۰۶۷ دلار است. هم‌زمان قیمت نقره نیز افت قابل توجهی را تجربه کرده است. این روند نوسانی باعث شده سرمایه‌گذاران خارجی برخلاف کارشناسان ایرانی که همچنان طلا را یکی از بازارهای جذاب سرمایه برای حفظ ارزش دارایی‌ها می‌دانند، درباره آینده نقش طلا به عنوان پناهگاه امن دچار تردید شوند.

 

فشار دلار بر فلزات گرانبها

افزایش ارزش دلار در کنار فروش گسترده سهام بخش فناوری، فشار زیادی بر بازار فلزات گرانبها وارد کرد. در همین شرایط، قیمت نقره به کمتر از نصف اوج تاریخی خود یعنی ۱۲۱ دلار که در ژانویه ثبت شده بود، کاهش یافت.

طلا نیز که معمولاً در زمان بحران‌های اقتصادی و سیاسی به عنوان دارایی امن مورد توجه قرار می‌گیرد، برخلاف انتظارها روندی نزولی را تجربه کرد و برای نخستین بار در ماه‌های اخیر از مرز ۴۰۰۰ دلار پایین‌تر رفت.

تقویت دلار و انتظار برای تداوم نرخ بهره بالا در آمریکا، نقش سنتی طلا به عنوان پناهگاه امن را تضعیف کرده و سرمایه‌گذاران را با این پرسش روبه‌رو کرده که آیا افت قیمت فرصتی برای خرید است یا نشانه‌ای از تغییر روند  

 

بازنگری در پیش‌بینی قیمت طلا

برخلاف نظر برخی کارشناسان داخلی به ویژه فعالان فضای مجازی، بانک ING اعلام کرد پیش‌بینی خود از میانگین قیمت طلا را کاهش داده است. بر اساس این برآورد، میانگین قیمت طلا در سه‌ماهه سوم سال به ۴۳۰۰ دلار و در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ به ۴۶۰۰ دلار خواهد رسید.

به گفته این بانک، قدرت بازده اوراق قرضه، تقویت ارزش دلار و کاهش جریان سرمایه به صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) از عوامل اصلی این بازنگری در پیش‌بینی‌ها بوده‌اند.

در همین حال، پیش‌بینی‌ها درباره نقره نیز تعدیل شده است. کارشناسان انتظار دارند میانگین قیمت نقره در سه‌ماهه سوم حدود ۶۸ دلار و در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ حدود ۷۴ دلار باشد. کاهش سرعت رشد تقاضای انرژی خورشیدی و استفاده از فناوری‌هایی با مصرف کمتر نقره از عوامل این تعدیل عنوان شده است.

با این حال، کارشناسان طرفدار خرید طلا در ایران بیشتر بر روی تورم داخلی و اثر مستقیم آن بر نرخ دلار و همچنین جنگ اقتصادی چین و آمریکا و تداوم خریدهای بانک‌های مرکزی جهان متمرکز هستند.

افت قیمت طلا به زیر ۴۰۰۰ دلار و کاهش شدید قیمت نقره، پس از فروش گسترده سهام فناوری و افزایش ارزش دلار رخ داده؛ هم‌زمان برخی بانک‌ها پیش‌بینی قیمت فلزات گرانبها را برای ماه‌های آینده پایین آورده‌اند  

اثر سیاست‌های پولی فدرال رزرو

بازارها انتصاب کوین وارش به رهبری فدرال رزرو را نقطه عطفی در سیاست پولی آمریکا ارزیابی کردند. این انتصاب انتظارات برای ادامه نرخ بهره بالا در اقتصاد آمریکا را تقویت کرد. پس از اعلام این خبر، قیمت فلزات گرانبها به سرعت کاهش یافت؛ زیرا سرمایه‌گذاران احتمال کاهش نرخ بهره در آینده نزدیک را کمتر ارزیابی کردند.

در نخستین نشست فدرال رزرو تحت مدیریت جدید نیز نرخ بهره بدون تغییر باقی ماند. مقامات این نهاد با اشاره به رشد اقتصادی قوی، با وجود عدم قطعیت‌های ناشی از جنگ ایران، سیاست احتیاطی را ادامه دادند. پیش‌بینی‌های سه‌ماهه نیز نشان می‌دهد از میان ۱۸ مقام فدرال رزرو، ۹ نفر از افزایش حداقل یک‌باره نرخ بهره در سال جاری حمایت می‌کنند.

طلا در میانه تنش‌های ژئوپلیتیکی خاورمیانه

یکی از نکات قابل توجه بازار، رفتار متفاوت طلا در جریان جنگ ایران بود. برخلاف انتظارهای معمول و تجربه تاریخی جنگ روسیه و اوکراین، قیمت فلزات گرانبها در این دوره افزایش نیافت و حتی کاهش پیدا کرد.

در حالی که قیمت نفت خام در این دوره روندی صعودی داشت، طلا و نقره در مسیر مخالف حرکت کردند. تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه نگرانی‌های تورمی را افزایش داد و همین موضوع احتمال تداوم سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه را تقویت کرد؛ عاملی که فشار بیشتری بر طلا که فاقد بازدهی مستقیم است، وارد ساخت.

در مجموع، قیمت طلا از زمان آغاز این جنگ بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است، اما با این حال همچنان سود بالای ۱۶.۵ درصدی را از ابتدای سال میلادی تجربه می‌کند.

در حالی که کارشناسان خارجی بر اساس سیاست‌های انقباضی آمریکا احتمال افت بیشتر قیمت طلا را می‌دهند، تحلیلگران داخلی بر پایه تورم و رشد نرخ دلار، خرید طلا را همچنان جذاب ارزیابی می‌کنند

 

تداوم خریدهای حمایتی بانک‌های مرکزی

با وجود افت قیمت‌ها در بازارهای جهانی، بانک‌های مرکزی همچنان از خریداران اصلی طلا باقی مانده‌اند. در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، بانک‌های مرکزی در مجموع ۲۴۴ تن طلا به ذخایر خود اضافه کردند که لهستان و چین در میان خریداران پیشتاز بودند.

بر اساس نظرسنجی شورای جهانی طلا در سال ۲۰۲۶، حدود ۸۹ درصد بانک‌های مرکزی انتظار دارند ذخایر طلای جهانی در ماه‌های آینده افزایش یابد.

 

فرصت خرید یا ادامه افت در بازار ایران و جهان؟

در شرایط فعلی، دیدگاه‌ها درباره آینده بازار طلا متفاوت است. برخی اقتصاددانان معتقدند کاهش قیمت‌ها می‌تواند یک فرصت خرید مناسب برای سرمایه‌گذاران بلندمدت باشد؛ به‌ویژه در مقایسه با افت شدید بازارهایی مانند بیت‌کوین. در مقابل، سیتی‌گروپ پیش‌بینی کرده است قیمت طلا ممکن است تا سپتامبر آینده حدود ۲۰ درصد دیگر کاهش پیدا کند.

در ایران اما به دلیل وجود انتظارات تورمی و نوسانات ارزی، تقاضا برای خرید طلا همچنان به عنوان یک سپر دفاعی در برابر کاهش ارزش پول ملی بالا ارزیابی می‌شود؛ موضوعی که رفتارهای متفاوتی را میان معامله‌گران بازار داخلی و بازارهای بین‌المللی رقم زده است.