۞ پایگاه خبری اتاق شفاف :
در شرایط جنگ و نااطمینانی گسترده، بازار بدون نظارت مؤثر رها شده و قیمتها روزانه تغییر میکنند؛ در حالی که اتاق اصناف طبق قوانین، نقش کلیدی در پدافند غیرعامل و کنترل بازار دارد.
مهران ابراهیمیان؛ اتاق شفاف: بازار ایران این روزها شبیه کشتیای است که ملوان دارد، اما سکاندار نه. قیمتها روزانه و گاهی ساعتبهساعت بالا میروند و شهروندان در هنگام خرید، تنها کاری که میتوانند بکنند این است که قیمت امروز را با قیمت دیروز مقایسه کنند و زیر لب بپرسند: «پس مسئول این بازار کیست؟»
این در حالی است که کشور در شرایط جنگی قرار دارد و طبق قوانین رسمی، اتاق اصناف یکی از بازوهای خط مقدم پدافند غیرعامل اقتصادی است؛ نهادی که باید دقیقترین و سریعترین پاسخ را به بیثباتی بازار بدهد. اما آنچه امروز دیده میشود، تناقضی آشکار است: بازاری رها شده و نهادی که باید مسئولیت بپذیرد اما سکوت کرده است.
افزایش روزانه قیمتها و ناتوانی نهادهای نظارتی، بازار را در شرایط جنگ به حال خود رها کرده و فشار سنگینی بر کسبوکارها و مصرفکنندگان وارد آورده است
صاحب یک فروشگاه لوازم خانگی در محدوده سیدخندان روایتی ارائه میدهد که بهخوبی نشان میدهد بازار در چه وضعیتی است:
«قیمتها را هر شب عوض میکنند. ما مجبور شدیم یک نیروی جدید برای رصد قیمتها بگیریم. سابقه نداشته روزی چند بار قیمتها تغییر کند.»
در محدوده انبار نفت، مغازهدار دیگری حرف را کامل میکند: «بیشتر گرانیها از کارخانههاست. یک بستنی را مثال بزنم؛ از اول فروردین تا امروز چهار بار گران شده. قبلاً گرانی با مجوز بود، الان بیمجوز و بیخبر.»
بخش خدمات نیز وضعیت مشابهی دارد. تعمیرکاران و سرویسکاران میگویند قیمت قطعات، لوازم، بنزین، اجاره مغازه و هزینههای روزمره «بهطور مداوم» بالا میرود. یک تعمیرکار میگوید: «ما قیمت را بالا نمیبریم، ما فقط از بالا دست میگیریم. نمیشود قیمت را ثابت نگه داشت.»
روایتهای اصناف و مردم نشان میدهد بازار با تغییرات سریع قیمت، نبود شفافیت و گرانفروشی از مبدأ مواجه شده و اتاق اصناف در ایفای نقش قانونی خود غایب است
شبکههای اجتماعی؛ آینه واقعی خشم مردم
در فضای مجازی، روایتها هر روز تلختر میشود. یکی از کاربران عکسی از بسته پیچ منتشر کرده و نوشته:
«قیمت یک پیچ: ۱۰۰ هزار تومان. این کشور بینظارت شده. گشتهای صنفی و تعزیرات هیچ کاری نمیکنند.»
شهروندی دیگر درباره خرید پکیج به خبرنگار اتاق شفاف گفت: «پکیجی که قبل از عید ۹۸ میلیون بود، امروز ۱۳۴ میلیون خریدم. کسی نیست بگوید این گرانیها تا کجا میرود.»
این روایتها نشان میدهد بازار فقط بینظم نیست؛ اعتماد عمومی هم در حال فرسایش است.
طبق مقررات پدافند غیرعامل، اتاق اصناف باید فرماندهی بازار را در شرایط بحرانی بهعهده بگیرد، اما خلأ مدیریتی موجب بیثباتی گسترده شده است
دولت تأکید میکند که کالاهای اساسی «بهوفور» در بازار وجود دارد. اما وفور کالا وقتی قیمت ثابت نیست، هیچ معنای عملی برای مردم ندارد.
اینجاست که نقش قانونی اتاق اصناف اهمیت پیدا میکند؛ نقشی که طبق قانون نظام صنفی و دستورالعملهای پدافند غیرعامل باید شامل موارد زیر باشد:
– نظارت واقعی بر قیمتگذاری
– ایجاد شبکه پایدار تأمین کالا
– جلوگیری از احتکار و افزایشهای بیقاعده
– مدیریت شوکهای روانی بازار
– الزام واحدها و کارخانهها به قیمتگذاری شفاف و استمداد و گزارش های روزانه به دولت در خصوص افزایش قیمت های خارج از ضابطه
– تشکیل ستاد بحران صنفی در شرایط جنگ
اما از این فهرست بلند، آنچه مردم و بازار میبینند تقریباً هیچ است.
کارشناسان سه دلیل اصلی را مطرح میکنند:
۱. نااطمینانی ناشی از شرایط جنگی: کارخانهها قیمت را براساس «نگرانی از فردا» تعیین میکنند، نه هزینه امروز.
۲. ضعف نظارت صنفی: ناظران صنفی کم شدهاند، بودجهها کاهش یافته و اتاق اصناف بیشتر «مشاور» است تا «ناظر».
۳. دوگانگی نظام قیمتگذاری: بخشی از کالاها قیمتگذاری رسمی دارند و بخشی ندارند؛ همین فضای خاکستری زمینهساز سوءاستفاده میشود.
این وضعیت، یک خطر امنیتی است
در ادبیات پدافند غیرعامل، بازار بیثبات فقط مسئله اقتصادی نیست؛ یک خطر امنیتی است.
بیثباتی قیمتها میتواند:
– اعتماد عمومی را کاهش دهد
– رفتارهای انباشت یا هجوم خرید ایجاد کند
– زمینه احتکار و کمبود مصنوعی فراهم کند
– فشار روانی و اجتماعی افزایش دهد
در چنین شرایطی، اتاق اصناف باید فرماندهی بازار را به دست بگیرد.
اکنون زمان آن است که دولت و اتاق اصناف سه اقدام فوری انجام دهند:
۱. نظارت لحظهای و شفافسازی قیمتها
۲. تشکیل اتاق بحران اصناف در شرایط جنگ و فعالسازی پدافند غیرعامل
۳. پاسخگویی درباره قیمتگذاری کارخانهها و افزایشهای بیقاعده
بازار امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند «اقبال مدیریتی» است!
تمامی حقوق این سایت متعلق به اتاق شفاف است.
