دکتر سید محمد سادات اخوی، مدرس و پژوهشگر اقتصاد؛ اتاق شفاف: گزارش اشتغال ژوئیه ۲۰۲۶ که جمعه هفته گذشته منتشر شد، نشان داد اقتصاد آمریکا حدود ۲۳ هزار شغل از دست داده است؛ رقمی که بسیار ضعیف‌تر از انتظار بازار (حدود ۸۰ هزار شغل جدید) بود. نرخ بیکاری کمی کاهش یافت و به ۴٫۱ درصد رسید، اما مشارکت نیروی کار نیز پایین آمده است. این داده‌ها احتمال افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در نشست بعدی را کم کرده است.

تورم هنوز بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو قرار دارد (حدود ۳٫۵ درصد سالانه تا ژوئن ۲۰۲۶) و بخشی از آن به شوک‌های انرژی و اختلالات عرضه مربوط می‌شود. جنگ ۳۹ روزه آمریکا علیه ایران، اختلالات در تنگه هرمز و درگیری‌های اخیر یمن و عربستان اثری جدی بر اقتصاد امریکا دارای آثار واقعی است و بر قیمت انرژی، تجارت جهانی و فضای عدم قطعیت اثر گذاشته است. فدرال رزرو در بیانیه‌های خود صراحتاً به این عدم قطعیت اشاره کرده است.

گزارش اخیر بازار کار و کاهش احتمال افزایش نرخ بهره معمولاً برای سهام مثبت است؛ چون هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را پایین‌تر نگه می‌دارد و ارزش فعلی سود آینده شرکت‌های بزرگ را بالا می‌برد. ضعیف‌تر شدن دلار نیز می‌تواند به نفع شرکت‌های چندملیتی باشد.

یکی دیگر از دلایل رشد شاخص S&P، رشد شرکت‌های انرژی است. قیمت نفت نسبت به سال گذشته در همین موقع، حدود ۲۰ درصد بالاتر است و این موجب سوددهی شرکت‌های حوزه انرژی در آمریکا شده است.

بیم و امید رشد شاخص؛ پای جنگ با ایران در میان است

این ادعا که رشد S&P ۵۰۰ به‌تنهایی نماگر حال خوب کل اقتصاد آمریکا نیست، تا حد زیادی درست است. این شاخص بیشتر وضعیت شرکت‌های بزرگ و سودآور را نشان می‌دهد تا وضعیت مشاغل کوچک، مصرف‌کننده متوسط یا بخش‌های حساس به نرخ بهره.

با این حال، نسبت دادن تمام این سبز شدن صرفاً به «کاهش ارزش دلار ناشی از ضعف اقتصاد» ساده‌سازی بیش از حد است. عوامل مهم‌تری نیز نقش داشته‌اند:

– سود شرکت‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های فناوری و هوش مصنوعی، نسبتاً قوی بوده است.

– رشد بهره‌وری مرتبط با هوش مصنوعی بارها مورد توجه فدرال رزرو و تحلیل‌گران قرار گرفته است.

– سرمایه‌گذاری شرکتی همچنان در سطحی قابل قبول باقی مانده است.

– رشد شرکت‌های حوزه انرژی بالا بوده است.

بازار سهام آمریکا در سال‌های اخیر بارها رکورد زده در حالی که اقتصاد نه کاملاً قوی بوده و نه در رکود عمیق. این پدیده تازگی ندارد. اثرات ژئوپلیتیکی (از جمله اختلالات تنگه هرمز و فشارهای مرتبط با منطقه غرب آسیا) بر تورم و تجارت وجود دارد. یکی از خطرات آتی اقتصاد آمریکا، ضعیف شدن شرکت‌های عربی ناشی از جنگ و کاهش میزان خرید کالاهای نهایی توسط آن هاست. چند روز پیش بود که گزارش اپک نشان داد فروش نفت عراق ۷۵ درصد کاهش یافته و یا طبق گزارش صندوق بین المللی پول، رشد اقتصادی قطر منفی ۶ و رشد اقتصادی امارات منفی خواهد شد. وضعیت نابسامان کویت و بحرین هم بحران بزرگی برای شرکت های آمریکایی ایجاد خواهد کرد. داده‌های ماه‌های آینده تصویر واضح‌تری ارائه خواهند کرد.

بلاتکلیفی فدرال رزرو؛ بلوف‌های ترامپ

وضعیت فعلی فدرال رزرو کمی بلاتکلیف است: تورم هنوز بالاست، اما بازار کار نرم شده است. احتمال حفظ نرخ بهره (یا حتی کاهش در صورت تضعیف بیشتر) فعلاً بیشتر از افزایش است و این موضوع در کوتاه‌مدت از بازار سهام حمایت کرده است.

با این حال، بازار سهام آمریکا عمدتاً بر اساس انتظارات سود شرکتی، رشد بهره‌وری و شرایط نقدینگی حرکت می‌کند، نه صرفاً بر اساس ضعف دلار یا ضعف اقتصاد. اگر اقتصاد آمریکا به سمت رکود عمیق‌تر حرکت کند، سهام نیز در نهایت آسیب خواهد دید؛ حتی اگر ابتدا به دلیل انتظار کاهش نرخ بهره رشد کند.

کاهش رشد اقتصادی امریکا در شش ماه گذشته، ثابت ماندن هسته تورمی و وضعیت بازار کار، ناقض ادعای ترامپ است که تنها به واسطه افزایش شاخص سهام گفته بود اقتصاد امریکا در بهترین وضعیت خود قرار دارد و مدعی شده بود او کاری کرده که هیچ رییس جمهوری قبل از او نکرده است.